Sözlük ve Gramer Hakkında

Zazacada Bazı Önekler

a-: 1. acêr, awar, apey, ûzn. 2. a-: Agêrîyayeni (pey de groteni, serra wedernayeni, vera pey kerdeni), agrote, agêrîyaye, çarnayeni-açarnayeni, çînayeni-açînayeni, goznayeni-agoznayeni, kewteni-akewteni, groteni-agroteni, bîyayeni-abîyayeni, mendeni-amendeni, moş-amoş, visteni-avisteni ûzn.

bê-: Bêçare, bêkes, bêmikûn, bêderd, bêca ûzn.

bi-: Bitûm, bikar, biderd, biwesaît, biroj, bişew ûzn.

cê-: Cêser kewteni, cêrabîyayeni, cêmîyan de ûzn.

çe-: Çebîyayeni, çekerdeni ûzn.

da-: Daqultnayeni, dadesên, daçewresên ûzn.

de-: Dekewteni, devisteni, debîyayeni ûzn.

hem-: Hembaz, hemberîyan, hemhal, hemwelatî ûzn.

hev-: Hevgel, hevring ûzn.

na-: Bolkî Farîsî di esto.

ne-: Nerehat, nekes, neteba, neçî, netekin, nerind ûzn.

nê-: Nêweş, nêweşxane, nêbîyaye, nêkerde, nêşe, nêşaye ûzn.

Zazacada Bazı Sonekler

-a: Desta, cema ûzn.

-aî: Zûraî, şênaî, şilaî, hewraî, vewraî ûzn.

-an: Kurdan, Tirkan, 'Ereban, ferzan, şertan ûzn.

-ane: Giştane, merdane, serdane, weşane ûzn.

-ar/e: Koyar, goşare ûzn.

-ban: Baxban, gulban, rezban ûzn.

-baz: Oyunbaz, hîlebaz, cambaz, herbaz, raybaz, serbaz ûzn.

-bend: Pozbend, nalbend, dolbendi, destbend ûzn.

-ber: Rêber, rencber, dîlber, berber ûzn.

-best/i: Destpest/i, pabest/i, zanbest/i, serbest/i ûzn.

-çe: Nîmçe, qenabçe, lewçe, nalçe ûzn.

-dan: Şamdan, welîdani, çaydan, şekerdan.

-dar: Meymandar, rengdar, wesifdar, zordar ûzn.

-e: Kirte, deste, kerde, werde, berde ûzn.

-ê: Merdê, çermê, wendê, xwuserê, bîyayê, nêbîyayê ûzn.

-ek/i: Werdêkek, rindek/i, weşek/i, qeçek/i, lajek ûzn.

-eni: Kerdeni, berdeni, werdeni ûzn.

Diğer Bazı Özellikler

Yansıma sözcüklerin tekrarı: Wîlwîlok/i, qumqumok/i, malmalok/i şeklinde bileşik yazılmış kelimeler.

Bileşik kelimeler: Aqilkemî, totikvaley, qafqul, serbest, xwuserî, camende, peydmende, seregêj v.s.

Terimler:
• Kerdok: Fail, özne
• Kerdeni: Fiil, eylem
• Zekvaje, zewmbîvaje: Deyim
• Vatena nûştokî: Yazarın sözü

Çoğul ekleri:
a) –y, -îy: Say, cinîy, pajey, werdîy, keynekîy, lajekîy, werdêkekîy
b) –an: Kurdan, Tirkan, 'Ereban ûzn
c) –ê: Qelemê ma û heqê şima, şûrê şima û sereyê ma!

Alfabe ve Yazım Kuralları

Zazaca Sözlük'te 31 harf kabul edildi: A, B, C, Ç, D, E, Ê, F, G, H, I, Î, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, Ş, T, U, Û, V, W, X, Y, Z.

Apostrof (') kullanımı: Kimi kelimelerin harfin üst arka tarafına yerleştirilmiştir. Bu işaret farklı harflere farklı özellikler kazandırmaktadır:

  • 'A, 'E: Arapçadaki "ayn" sesini kazandırır
  • 'D, 'P, 'R, 'S, 'L, 'T, 'Z: Kalınlık ve tokluk kazandırır
  • 'H: Arapçadaki keskin sesi kazandırır

Yazım Kuralları

• Bileşik kelimeler belirli kurallara göre yazılmıştır
• "r" sesi bulunan tabiat taklidi sesleri çift r (rr) ile yazılır
• Tekrar suretindeki kelimeler arasında başka ses yoksa bileşik yazılır
• Fiiller -eni sonekiyle yazılmıştır
• Çoğul eki –y olarak kabul edilmiştir

Sözlük Kullanım Kılavuzu

• Zazaca sözcükler Zaza (Kurdî) Alfabesi ile yazılmıştır
• Türkçe anlamlar "Tr." ile başlar
• Yabancı dil işaretleri: "Lat." (Latince), "Kur." (Kurmancî)
• …/… işareti ile gösterilen kelimeler önce / öncesi, sonra / sonrası okunur